Technology

ფოტოგრამეტრია თუ ლიდარი: რა ავირჩიოთ დრონით აგეგმვისთვის

5 წთ საკითხავი ავტორი: Roman Astalavidze

თუ ტერიტორია ღია მიწაა და ორთოფოტო გჭირდებათ, ფოტოგრამეტრია საკმარისია: ის უფრო იაფია და ფერად, ძალიან დეტალურ შედეგს იძლევა. თუ მიწას ხეები ან ბუჩქები ფარავს და რელიეფის ზუსტი მოდელი გჭირდებათ, აირჩიეთ ლიდარი: ის მანძილებს ლაზერით ზომავს და იმპულსების ნაწილი მცენარეულობაში გაჩენილი ღიობებით მიწამდე აღწევს. ღია ადგილზე მეთოდების სიზუსტე ახლოა, ამიტომ არჩევანს უფრო ხშირად ის განსაზღვრავს, რა არის მიწაზე, და არა საპასპორტო ციფრები.

ქვემოთ განვიხილავთ, როგორ მუშაობს თითოეული მეთოდი, რით განსხვავდებიან ისინი, რას აჩვენებს კვლევები, როდის არის საჭირო ლიდარი და როდის ზედმეტია, და როგორ ავირჩიოთ მეთოდი თქვენი ტერიტორიისთვის საქართველოში.

როგორ მუშაობს ფოტოგრამეტრია და როგორ მუშაობს ლიდარი

ფოტოგრამეტრია სამგანზომილებიან მოდელს ერთმანეთზე გადაფარავი ფოტოებით აგებს: პროგრამა სხვადასხვა კადრზე ერთსა და იმავე წერტილებს პოულობს და მათ კოორდინატებს ითვლის. მეთოდი პასიურია: მას სჭირდება შუქი და ზედაპირის გარჩევადი ტექსტურა. შედეგია ფერადი წერტილთა ღრუბელი, ზედაპირის მოდელი და ორთოფოტო.

ლიდარი (LiDAR) აქტიურია: ის ლაზერულ იმპულსებს აგზავნის და მათი დაბრუნების დროს ზომავს. დრონის მდებარეობას ყოველ მომენტში თანამგზავრული ნავიგაცია და ინერციული ბლოკი განსაზღვრავს, მათგან კი თითოეული წერტილის კოორდინატები მიიღება. ერთი იმპულსი რამდენჯერმე შეიძლება დაბრუნდეს: ხის წვერიდან, ტოტიდან და მათ ქვეშ არსებული მიწიდან.

რით განსხვავდებიან

  • მცენარეულობა. ფოტოგრამეტრია მხოლოდ ვარჯის ან ბალახის ზედა ნაწილს ხედავს, მის ქვეშ მიწა არ ჩანს. ლიდარი მრავალჯერადი ანარეკლის წყალობით მცენარეულობის ღიობებში მიწის წერტილებს იღებს.
  • განათება და ტექსტურა. ფოტოგრამეტრიას შუქი და კონტრასტული ზედაპირი სჭირდება, ერთგვაროვან უბნებს (თოვლი, გლუვი ქვიშა) ცუდად აღადგენს. ლიდარი ტექსტურაზე თითქმის არ არის დამოკიდებული.
  • წვრილი ობიექტები. მავთულები და წვრილი ტოტები ფოტოებზე იკარგება. ლიდარი მათ ხშირად აფიქსირებს.
  • ფერი და დეტალურობა. აქ ფოტოგრამეტრია იმარჯვებს: ფოტოგრაფიული დეტალურობა და ფერადი ორთოფოტო. ლიდარს ფერი ცალკე კამერიდან მოაქვს.
  • წყალი. წყალი ორივესთვის რთული ზედაპირია: ფოტოგრამეტრია ფსკერს ვერ ხედავს, ლაზერი კი წყლიდან ცუდად აირეკლება.
  • მიბმა. ფოტოგრამეტრია RTK-სა და საყრდენ წერტილებს ეყრდნობა. ლიდარი დრონის ტრაექტორიით შენდება, მაგრამ საკონტროლო წერტილები ნებისმიერ შემთხვევაში საჭიროა, შედეგის შესამოწმებლად.
  • ღირებულება. ლიდარის აღჭურვილობა და დამუშავება უფრო ძვირია, ამიტომ ის იქ არის გამართლებული, სადაც საჭირო რელიეფის მოდელი მის გარეშე ვერ მიიღება.

რას აჩვენებს კვლევები

ერთ-ერთ ექსპერიმენტში შიშველ მიწასა და დაბალ ბალახზე რელიეფის მოდელის სიზუსტე ლიდარსა და ფოტოგრამეტრიას შორის ახლო იყო: საშუალო კვადრატული ცდომილება დაახლოებით 0,11 მ და 0,14 მ. მაგრამ 60 სმ-ზე მაღალი მცენარეულობისას ლიდარის ცდომილება დაახლოებით 0,11 მ-ზე დარჩა, ფოტოგრამეტრიისა კი 0,36 მ-მდე გაიზარდა. ავტორები აღნიშნავენ, რომ ფოტოგრამეტრიის სიზუსტე მცენარეულობის სიმაღლის ყოველ 20 სმ-ზე დაახლოებით 0,10 მ-ით მცირდება, ლიდარს კი ასეთი დამოკიდებულება არ ჰქონია.

ტყეში ფოთოლცვენის პირობებში ჩატარებულ კვლევაში ლიდარმა მიწა თითქმის მთლიანად დაფარა, ფოტოგრამეტრიამ კი ხშირ ახალგაზრდა ტყეში დაახლოებით 81%-იანი დაფარვა მიიღო. ყველაზე ხშირ უბანზე მიწის წერტილების მხოლოდ 11% მოდიოდა პირველ ანარეკლებზე, ამიტომ ლაზერის მრავალჯერადი ანარეკლები მნიშვნელოვანია.

ლიდარი ჯადოსნური ჯოხი არ არის. ჩამონადენის მოდელირების კვლევაში, ტერიტორიებზე თითქმის უწყვეტი ბალახის საფარით, ლიდარსაც კი მიწისზედა წერტილები და მონაცემთა საფუძვლიანი გაწმენდა დასჭირდა. სიზუსტე მაინც უნდა დადასტურდეს: დეტალურად იხილეთ სტატია „რამდენად ზუსტია დრონით აზომვა: RTK, საყრდენი წერტილები და RMSE“.

როდის საკმარისია ფოტოგრამეტრია

  • ღია ადგილი. მინდვრები, სამშენებლო მოედნები, საწყობები, კარიერები ბუჩქნარის გარეშე.
  • ორთოფოტო გჭირდებათ. ფერადი, დეტალური გამოსახულება დაპროექტებისთვის, მონიტორინგისა და GIS-ისთვის.
  • ნაყარებისა და მიწის სამუშაოების მოცულობები. ნაყარის ზედა ნაწილს ფოტოგრამეტრია ძალიან კარგად იღებს. დეტალურად: „მოცულობის გამოთვლა დრონით: ნაყარი, კარიერი და მიწის სამუშაოები“.
  • შეზღუდული ბიუჯეტი. ფოტოგრამეტრია ჩვეულებრივ უფრო სწრაფი და იაფია.

როდის არის საჭირო ლიდარი

  • ტყე და ბუჩქნარი. გჭირდებათ რელიეფის მოდელი მცენარეულობის ქვეშ.
  • მთიანი და ტყიანი ფერდობები. საგზაო, ენერგეტიკული და ჰიდროტექნიკური დაპროექტება.
  • ხაზოვანი ობიექტები. ელექტროგადამცემი ხაზები, გზებისა და მილსადენების ტრასები, სადაც მნიშვნელოვანია მავთულები და რელიეფი ბუჩქნარის ქვეშ.
  • ჰიდროლოგია და წყალარინება. ჩამონადენის გამოთვლას ზუსტი რელიეფი სჭირდება მცენარეული საფარის ქვეშ.
  • რთული განათება და ერთგვაროვანი ზედაპირები. ლიდარი ნაკლებადაა დამოკიდებული განათებასა და ტექსტურაზე.

როდის არის საჭირო ორივე მეთოდი

კომპლექსურ პროექტებში მეთოდებს აერთიანებენ: ლიდარი რელიეფს იძლევა მცენარეულობის ქვეშ, ფოტოგრამეტრია კი ფერად ორთოფოტოსა და დეტალებს. ლიდარულ სისტემათა უმეტესობას წერტილთა ღრუბლის გასაფერადებლად კამერა აქვს, მაგრამ ორთოფოტოს ხარისხით ის ყოველთვის არ უტოლდება ფოტოგრამეტრიისთვის განკუთვნილ კამერას. თუ ზუსტი ფერადი ორთოფოტო გჭირდებათ, ეს წინასწარ უნდა შეთანხმდეს.

რომელი მეთოდია უფრო ხშირად საჭირო საქართველოში

საქართველო მთიანი ქვეყანაა: ტყე მისი ტერიტორიის დაახლოებით 40%-ს ფარავს და ტყეების 90%-ზე მეტი დიდი და მცირე კავკასიონის ფერდობებზე იზრდება (FAO-ს მონაცემებით). ამიტომ მთიან და ტყიან უბნებზე, გზებისა და ელექტროგადამცემი ხაზების ტრასებზე კითხვა „ლიდარი თუ ფოტოგრამეტრია“ ბარზე უფრო ხშირად დგება.

თბილისისა და ბათუმის ღია სამშენებლო მოედნებზე, საწყობებზე, ბუჩქნარის გარეშე კარიერებზე და ბარის უბნებზე, მაგალითად კახეთის ვენახებში, ჩვეულებრივ ფოტოგრამეტრია საკმარისია: ის უფრო სწრაფია და ფერად ორთოფოტოს იძლევა. საქართველოში მონაცემებს ჩვეულებრივ WGS 84 / UTM სისტემაში გადასცემენ, ზონა 37N (ქვეყნის დასავლეთი) ან 38N (აღმოსავლეთი), კადასტრული და სახელმწიფო ამოცანებისთვის კი შეიძლება GGD დასჭირდეს.

როგორ ავირჩიოთ მეთოდი: ოთხი კითხვა

  1. რა არის მიწაზე? ღია ზედაპირი თუ მცენარეულობა. ეს მთავარი კითხვაა.
  2. რა გჭირდებათ შედეგად? ფერადი ორთოფოტო და მოცულობები თუ რელიეფის მოდელი ხეების ქვეშ.
  3. რა სიზუსტე და დაშვებაა საჭირო? ისინი საკონტროლო წერტილების რაოდენობასა და მეთოდს განსაზღვრავს.
  4. რა ვადა და ბიუჯეტია? ფოტოგრამეტრია უფრო სწრაფი და იაფია, ლიდარს ამოცანა ამართლებს.

აღწერეთ თქვენი ტერიტორია და ამოცანა და გირჩევთ, რომელი მეთოდია საჭირო. 0,5 ჰექტარამდე სატესტო ფართობს უფასოდ ვაგეგმავთ.

რა მიუთითოთ შეკვეთაში

  • ტერიტორიის ფართობი და მდებარეობა;
  • არის თუ არა მცენარეულობა და როგორი: ბალახი, ბუჩქნარი, ტყე;
  • რა გჭირდებათ: ორთოფოტო, რელიეფი, მოცულობები, გეგმა;
  • საჭირო სიზუსტე ცალ-ცალკე გეგმაში და სიმაღლეში;
  • კოორდინატთა და სიმაღლეთა სისტემები (საქართველოში — WGS 84 / UTM, ზონა 37N ან 38N);
  • ვადა.

სერვისების შესახებ: ფოტოგრამეტრია და 3D მოდელირება, ლიდარული სკანირება. რა ფაილებს იღებთ აგეგმვის შემდეგ, იხილეთ სტატიაში „რას იღებთ აეროგადაღების შემდეგ: წერტილთა ღრუბელი, LAS, GeoTIFF და DXF“.

ხშირად დასმული კითხვები: ფოტოგრამეტრია თუ ლიდარი

რომელია უფრო ზუსტი: ფოტოგრამეტრია თუ ლიდარი?

ღია მიწაზე სიზუსტე ახლოა. მცენარეულობის ქვეშ ლიდარი უფრო ზუსტია: ერთ ექსპერიმენტში 60 სმ-ზე მაღალი მცენარეულობისას რელიეფის მოდელის ცდომილება ლიდარისთვის დაახლოებით 0,11 მ იყო, ფოტოგრამეტრიისთვის კი დაახლოებით 0,36 მ.

ხედავს თუ არა ლიდარი მიწას ხეების ქვეშ?

ნაწილობრივ. ლაზერული იმპულსები ვარჯის ღიობებში გადის და ნაწილი მიწიდან ბრუნდება. ძალიან ხშირ ვარჯსა და უწყვეტ ბალახში მიწის წერტილები ნაკლებია და სიზუსტე მიწისზედა წერტილებით უნდა დადასტურდეს.

საჭიროა თუ არა საყრდენი წერტილები ლიდარული აგეგმვისას?

ლიდარი დრონის ტრაექტორიით შენდება, ამიტომ საყრდენი წერტილები ჩვეულებრივ ნაკლებია, ვიდრე ფოტოგრამეტრიისას. საკონტროლო წერტილები ყოველთვის საჭიროა: მათ გარეშე შედეგის შემოწმება შეუძლებელია.

შეიძლება თუ არა ორთოფოტოს მიღება ლიდარიდან?

თავად ლიდარი წერტილთა ღრუბელს იძლევა. ფერადი ორთოფოტო ფოტოებით შენდება. ბევრი სისტემა ლიდარს კამერასთან აერთიანებს, მაგრამ ორთოფოტოს ხარისხი კამერაზეა დამოკიდებული.

რომელია უფრო იაფი: ფოტოგრამეტრია თუ ლიდარი?

ფოტოგრამეტრია ჩვეულებრივ უფრო იაფია: აღჭურვილობა და დამუშავება უფრო მარტივია. ლიდარი გამართლებულია, როცა მცენარეულობის ქვეშ საჭირო რელიეფის მოდელი მის გარეშე მიუღწეველია.

შეიძლება თუ არა ხეებიან ტერიტორიაზე ფოტოგრამეტრიით გავართვათ თავი?

ზოგჯერ. ფოთოლცვენის სეზონზე ფოთლოვანი ხეების ქვეშ მეტი მიწა ჩანს, მაგრამ წიწვოვნებზე და ხშირ ბუჩქნარში ეს არ ეხმარება. მაშინ ლიდარია საჭირო.

რომელ მეთოდს ირჩევენ უფრო ხშირად საქართველოში?

ეს ტერიტორიაზეა დამოკიდებული. მთიან და ტყიან რაიონებში, სადაც ტყე ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 40%-ს ფარავს, უფრო ხშირად ლიდარია საჭირო. ქალაქების ღია მოედნებზე და ბარში ჩვეულებრივ ფოტოგრამეტრია საკმარისია. მეთოდი იმის მიხედვით უნდა აირჩეს, რა არის მიწაზე და რა გჭირდებათ შედეგად.

Project Start

მოითხოვეთ უფასო სატესტო ფრენა

ჩვენ უფასოდ შევისწავლით თქვენი მიმდინარე პროექტის სატესტო ტერიტორიას (0.5 ჰა-მდე). მიიღებთ წერტილოვან ღრუბელს ან ორთოფოტოს, რათა პროექტის დაწყებამდე შეამოწმოთ მონაცემთა ხარისხი თქვენს CAD პროგრამაში.

  • პასუხი ერთი სამუშაო დღის განმავლობაში
  • ფრენის კოორდინაცია საჰაერო სივრცის გათვალისწინებით
  • სატესტო მონაცემები თქვენი პროგრამისთვის შესაფერის ფორმატში

ფორმის გაგზავნით თქვენ ეთანხმებითმონაცემთა დამუშავების პირობებს